Gałęzi rodów szlacheckich na terenie Charkówa

Charków zawsze był miastem wielokulturowym.Ta cecha wyrażnie odbiła się na historycznym obliczu miasta, w tym na poziomie historii życia codziennego.W przeszłościtutaj można było spotkać przedstawicieli wielu narodów – Greków i Żydów, Polaków i Francuzów.Wszyscy oni byli częścią tej olbrzymiej aglomeracji miejskiej.Charków był pełen różnych mieszczan (kupców, cukierników, lekarzy itp.).Alewraz z nimimożemy zobaczyćszlachciców.Historiaich pojawianiasię w Charkowieróżnisięodprzedstawicieli innychwarstwspołecznych i się długim procesem, rozciągniętymw czasie przezkilkastuleci.Szlacheckie rodziny Charkowa z biegiem czasu zmieniały charakter swoich działań, pozyskiwały nową tożsamość.

Dzisiaj na mapie naszego miasta można znaleźć miejsca pamięci szeregu rodzin pochodzeniapolskiego. Ale jak właśnie i kiedy oni przyjechali do Charkowa? Spróbujmy rozważyć te kwestii na przykładzie kilku polskich rodzin (Wyszynskich, Monkiewiczów i Bardakowych). Wiadomości o pierwszej można znaleźć w «Księgie rodzin dziedzicznych dworzan guberni charkowskiej». Między innymi, w niej oficjalnie stwierdza się, że ten ród jest jednym z najstarszych i pochodzi z odległego XVI wieku. Właśnie wtedypostaje pierwsza wzmianka o jego przedstawicielu.Chodzi o Piotrze Wyszyńskim, który odziedziczył majątek swojego ojca – z wsi Rostowo. Rodzina Monkiewiczów wywodzi się z terenów odległej guberniimińskiej, a dokładniej – z jej powiatureczyckiego. To właśnie tutaj Omeljan Monkewych otrzymał w 1713 r. od króla polskiego Augusta II wieś Szatyłkaz przyległymiziemiami i zamieszkającymi na nich chłopami.Ten ród ma nieco inną historię czym Wyszynskie. Te oststnie byli zmuszeni do porzucenia i sprzedania swoich majątków, stopniowo przenosząc się do miasta. Natomiast Monkiewiczy, wręcz przeciwnie, zwiększyłi swoje bogactwo. Oni nie stracili rodzinny majątek i również aktywnie nabywali nieruchomość w innych powiatach.Między innymi, jeden z potomków Omeliana Monkewicza, Wilhelm, kupił dom w Charkowie i przeniosił się do miasta wraz z żoną Michalina i trzema synami – Bronisławem, Władysławem i Konstantynem. Ten polski szlachcic, podobnie do Wyszyńskich,na podstawie dokumentów rodzinnychzłożyłwniosekо wniesieniugodo«Księgi rodzin dziedzicznych dworzan guberni charkowskiej». Stamtąd właśnie możemy dowiedzieć się o historii tego rodu.

Przez wiele pokoleń przedstawiciele rodu Bardakowych poświęcali się służbie wojskowej.Między innymi, dokumenty wskazują na poszczególneszczebli kariery wojskowej Semena Bardakowa (on wstąpił do wojska w 1784 r., będąc polskim szlachcicem) i jego syna Romana.Ten ostatni poszedł ścieżką rodzicielską i już w roku 1811pełnił funkcję doradcy tytularnego, mieszkając w Charkowie (a mianowicie pod terazniejszym adresem – ul. Znamenska 11). W 1819 r. złożył także wniosekо wniesieniugodo wspomnianej«Księgi rodzin…».

Źródła świadczą, że potomkowie wszystkich tych trzech rodzin, którzy kiedyś osiedlili się w Charkowie, zajmowali się różnymi sprawami.Profilichdziałalnościmogłsięzmieniaćistotnie z biegiemczasu. Na przykład,już w 1901 r. wśródWyszynskich staje się popularny zawód medyczny. Wtedydziedziczny szlachcic Lew Nikołajewicz Wyszynski pracuje chirurgiem. Onmiał swój własny dom w Charkowie (obiecniepod adresemul. Kontorska 6), który otrzymał od Józefa Wyszyńskiego. Ten ostatnioddał w zastaw swój majątek w gubernii wołyńskiej, otrzymał pożyczkę15 000 rubli, za którą kupił nieruchomość w Charkowie.

Więc, składnikszlachecki wspólnoty polskiej Charkowa był niezwykle różnorodne, zawierającprzedstawicieli wielu profesji – lekarzy, wojskowych, przedsiębiorcy itp. Korzenia wszystkichtych rodzin są wgłębiu stuleci ina odległych od Charkowa terenach.Ale zresztą los tak czy inaczej połączył ich z naszym miastem.

 

Źródła informacji:

ДАХО, ф. 14, оп. 11, спр. 2, арк. 201 зв. – 203

ДАХО, ф. 14, оп. 11, спр. 5. арк. 48 зв. – 50.

ДАХО, ф.14, оп. 11, спр. 5, арк. 128 зв. – 130.

 

Przygotował – Maksym Agarkow